رتبه‌بندی توسعه منطقه‌ای با استفاده از کپ‌لند مطالعه موردی: بخش بهداشت و درمان شهرستان‌های استان ایلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 کارشناسی ارشد، شهرسازی، دانشگاه ‌هنر، تهران، ایران

چکیده

امروزه توجه به بهداشت و سلامت در سطح جامعه، توزیع مناسب تسهیلات بهداشتی و استفاده مؤثر از این امکانات یکی از اهداف اصلی برنامه‌ریزی در سطوح مختلف تلقی می‌گردد. برای سنجش وضعیت بهداشت و درمان یک جامعه از معیارهای مختلفی استفاده می‌شود. اندازه‌گیری شاخص‌ بهداشتی از مطلوب‌ترین و مناسب‌ترین راه‌های سنجش سطح بهداشت در جامعه است. به منظور برنامه‌ریزی توسعه در بخش بهداشت و درمان یک جامعه، ابتدا لازم است وضعیت آن جامعه از لحاظ میزان برخورداری از شاخص‌ بهداشتی و درمانی مورد بررسی قرار بگیرد. هدف پژوهش حاضر رتبه‌بندی شهرستان‌های استان ایلام از لحاظ شاخص‌ بهداشتی- درمانی می‌باشد روش پژوهش توصیفی – تحلیلی بوده و داده‌های مورد نیاز‌ از سالنامه‌ی آماری و سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 استان ایلام جمع‌آوری شد‌ه‌اند که با‌ آنتروپی شانون وزن‌دهی و با استفاده از مدل‌های الکتر، تاپسیس و saw مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند، در نهایت نتایج مدل‌ها با استفاده مدل کپ‌لند ادغام شده، نتایج این بررسی نشان می‌دهد سطح توسعه‌یافتگی از 7 تا 7- در نوسان است به طوری که شهرستان ایلام با 7 و شهرستان آبدانان با 5 امتیاز توسعه یافته، شهرستان‌های ، ایوان و مهران نسبتاً توسعه‌یافته، شهرستان‌های شیروان و چرداول، دهلران و ملکشاهی در حال توسعه و شهرستان دره شهر با 7- امتیاز توسعه‌نیافته می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اجلالی، پرویز، تحلیل منطقه­ای و سطح­بندی سکونتگاه‌ها، مرکز مدارک اقتصادی واجتماعی، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، تهران، 1373.
  2. احمد­پور، احمد؛ اکبرپور شیرازی، محسن و رضوی امیری، زهرا،88، استفاده از مدل‌های تصمیم­گیری چند شاخصه­ای در انتخاب سهام (شرکت‌های دارویی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر تهران)، فصلنامه بورس اوراق بهادر شماره‌ی 5، صص 38-5.
  3. الیاس­پور، بهنام؛ الیاس­پور، داریوش و حجازی، علی،1390، میزان توسعه­یافتگی بخش بهداشتی و درمانی شهرستان­های استان خراسان شمالی به روش تاکسونومی عددی در سال 1385 «مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، شماره 1، صص 28-23.
  4. پاپلی­یزدی، محمد حسین و رجبی سناجردی، حسین، 1389، نظریه­های شهر و پیرامون، چاپ چهارم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  5. جعفری، محمد؛ سیفی، حسن و جعفری، علی (93)، سنجش میزان توسعه‌یافتگی بخش بهداشتی و درمانی شهرستان‌های استان زنجان به روش تاکسونومی عددی در سال 1390، فصلنامه مدیریت بهداشت و درمان، دوره 4، شماره 1 و 2، صص 69-61.
  6. خاکپور، براتعلی (1385)، سنجش میزان توسعه‌یافتگی دهستان‌های شهرستان شیروان به منظور برنامه­ریزی ناحیه­ای، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، شماره هفتم، صص­145-133
  7. رضایی، افسانه (1386)، بررسی تطبیقی روش‌های سنتی و نوین در برآورد ضرایب داده –ستانده استان لرستان، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی.
  8. زنگی­آبادی؛ علی­زاده، جابر و احمدیان، مهدی (1390)، تحلیلی بر توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی با استفاده از تکنیک TOPSIS، نشریه نگرش نو در جغرافیای انسانی، شماره 13، صص 84-69.
  9. زنگی­آبادی، علی؛ امیر عضدی، طوبی و پریزادی، طاهر (1391)، تحلیل شاخص­های توسعه خدمات بهداشت و درمان در استان کردستان، فصلنامه انجمن جغرافیای ایران، سال دهم، شماره 21، صص 215-199.
  10. زیاری، کرامت­اله؛ زنجیرچی، سید محمود؛ سرخ کمال، کبری (1389) بررسی و رتبه‌بندی درجه توسعه‌یافتگی شهرستان‌های خراسان رضوی با استفاده از تکنیک تاپسیس، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 72، صص 30-17.
  11. سالنامه آماری سال 1390، سازمان مدیریت و برنامه­ریزی استان ایلام
  12. سرو، رحیم، رشیدی، اصغر و حصاری، ابراهیم، ( 1391)، سنجش میزان توسعه‌یافتگی ساختارهای اقتصادی-اجتماعی شهرهای استان آذربایجان شرقی، جغرافیا (فصلنامه علمی – پژوهشی انجمن جغرافیایی ایران) دوره جدید، سال دهم، شماره 35. صص 82-57.
  13. سلطانی، علی، نامداران، احمدعلی، ( 1390)، تحلیل نقش فضاهای شهری در دستیابی به توسعه پایدار شهرها، تبیین پار­ادایم ارتباط، فصلنامه علمی- پژوهشی باغ نظر مرکز پژوهشی هنر معماری و شهرسازی نظر، شماره هجدهم، سال هشتم، صص 75-84 .
  14. صیدایی، سید اسکندر؛ جمینی، داود و جمشیدی، علیرضا (1393)، تحلیلی بر وضعیت شاخص‌های در­مانی در شهرستان‌های استان کرمانشاه با بهره­گیری از مدل‌های TOPSIS، AHP، و تحلیل خوشه­ای، مجله علمی پژوهشی برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، سال چهارم، شماره اول، صص 64-43.
  15. ضرابی، اصغر؛ محمدی، جمال و رخشانی نسب، حمید رضا (1386)، تحلیل فضایی شاخص‌های توسعه بهداشت و درمان، نشریه رفاه اجتماعی، شماره 27، صص 234-213.
  16. .عطایی، محمد 389، تصمیم­گیری چند معیاره، شاهرود، دانشگاه صنعتی شاهرود، چاپ اول.
  17. غلام‌رضایی، داوود، 1383، (طراحی مدل ریاضی DEA فازی برای رتبه­بندی استان‌های کشور) با به‌کارگیری شاخص‌های توسعه انسانی، پایان­نامه کارشناسی مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
  18. کلانتری، خلیل، 1380، برنامه­ریزی و توسعه منطقه­ای (تئوری‌ها و تکنیک‌ها)، چاپ اول، تهران، انتشارات خوش‌بین، صص 83-85.
  19. . لطفی، صدیق و شعبانی، مرتضی (1391)، ارائه مدلی تلفیقی جهت رتبه­بندی توسعه منطقه‌ای مطالعه موردی: بخش بهداشت و درمان استان مازندران، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی سال سیزدهم، شماره 28، صص 30-7.
  20. مهندسین مشاورHDV  از هلند، رهنمودهایی در برنامه­ریزی مراکز روستایی، مترجمان سید جواد میر ناصر اوکتایی و محمد گنچیان، انتشارات مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، تهران، 1371.
  21. موسوی، سید میثم؛ سیدین، سید حسام؛ آرین خصال، آیدین؛ صادقی­فر، جمیل؛ آرمون، بهرام؛ صفری، یحیی و جویانی، یاسر (1392)، سطح بندی شهرستان‌های استان کرمانشاه در بهره‌مندی از شاخص‌های ساختاری سلامت با استفاده از الگوی اسکالوگرام، مدیریت ارتقای سلامت دوره 2 شماره 2، صص 15-7.
  22. موسوی، میر نجف، 1382، سنجش درجه توسعه‌یافتگی نواحی ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه یزد.
  23. هنری پاول، مارک، 1374، فخر پیشرفت توسعه، ترجمه مسعود محمدی، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، ص 77.
  24. ولی­نژاد ترکمانی، رضا؛ اصغر بانوئی، علی و جلوداری ممقانی، محمد (1390)، ارزیابی پیوند­های بین بخشی با استفاده از روش بردار ویژه (مطالعه موردی:استان تهران)، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار) - سال سیزدهم، شماره دوم، صص 59-37.
  25. .Attfield,­Robin, Wilkins, Barry(1992) :International Justice and the Third World: London,Routledage.
  26. Dupont, V. (2007) , “Do Geographical Agglomeration, Growthand Equity Conflict?” Regional Science, Vol. 86, No. 2 (June).
  27. Frazier, J.G, Sustainable Development : Modern elixir or Sackdress ? Enviromental conservation, pp182-193, 1997.
  28. M.P. Cowen, W.Shenton, Doctorines of Development , Routledge,1996.
  29. :Sharbatoghlie, A. (1991) , "Urbanization and RegionalDisparities in Post-Revolutionary Iran", Boulder: WestviewPress.

Shankar, R. & A. Shah (2003) , “Bridging the Economic Dividewithin Countries: A Scorecard on the Performance of RegionalPolicies in Reducing Regional Income Disparities”, WorldDevelopment, Vol. 31, No.8, Pp: 1421-1441.